Pi\u0142ka siatkowa to sport specyficzny z wielu wzgl\u0119d\u00f3w. P\u0142aszczyzny refleksji nad t\u0105 dyscyplin\u0105 mog\u0105 by\u0107 bardzo r\u00f3\u017cne. Mitem jest pojmowanie siatk\u00f3wki tylko w kategorii teorii sportowej. Owszem, podstawowa wiedza na temat treningu, wywodzi si\u0119 z zakresu kultury fizycznej i sportu. Mo\u017cemy wi\u0119c m\u00f3wi\u0107 o prymacie nauk biologicznych w sporcie (medycyna, anatomia, fizjologia, biochemia, kinetyka) oraz nauk z zakresu teorii sportu (antropomotoryka, teoria treningu sportowego, metodyka sportu, teoria wychowania fizycznego). Autorowi wydaje si\u0119 jednak, \u017ce takie podej\u015bcie jest niewystarczaj\u0105ce. Wypada zgodzi\u0107 si\u0119 z twierdzeniem, \u017ce dobry trener to przede wszystkim dobry taktyk i fachowiec z zakresu treningu sportowego, trudno nie zauwa\u017ca\u0107 jednak innych kompetencji dobrego trenera.<\/p>\n
W ten spos\u00f3b mo\u017cna postawi\u0107 tez\u0119, \u017ce szkoleniowe kompetencje musz\u0105 wykracza\u0107 poza znajomo\u015b\u0107 zasad i metod sportu. Dobry trener musi si\u0119 bowiem charakteryzowa\u0107 nie tylko wiedz\u0105 z dziedziny nauk biologicznych i sportowych, ale i wiedz\u0105 z nauk humanistycznych. Oczywi\u015bcie poj\u0119cie „nauki humanistyczne” jest bardzo szerokie. W sk\u0142ad tych nauk wchodzi wiele dziedzin wiedzy. Nie ka\u017cdy z nich b\u0119dzie mia\u0142 zastosowanie w teorii pi\u0142ki siatkowej, ale trzy z nich na pewno, i to w znacznym stopniu. Mowa tu o socjologii, psychologii i pedagogice.<\/p>\n
Zanim om\u00f3wimy miejsce tych nauk w teorii pi\u0142ki siatkowej, warto zapozna\u0107 si\u0119 te\u017c z podstawowymi za\u0142o\u017ceniami prakseologii. Prakseologia to nauka o sprawno\u015bci dzia\u0142ania. Jej pionierem by\u0142 w Polsce Tadeusz Kotarbi\u0144ski. Napisa\u0142 on „Traktat o dobrej robocie”, gdzie wy\u0142o\u017cy\u0142 oryginaln\u0105 teori\u0119 skutecznego dzia\u0142ania. Wydaje si\u0119, \u017ce prakseologia jest bardzo niedocenian\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 refleksji wsp\u00f3\u0142czesnej. Podaje ona pewne rozwi\u0105zania problem\u00f3w i d\u0105\u017cy w swojej teorii do uskuteczniania wszelkich dzia\u0142a\u0144. Stosowanie wi\u0119c prakseologii w pracy szkoleniowej, b\u0119dzie prowadzi\u0107 do sukces\u00f3w sportowych. Jest to nauka graniczna z socjologi\u0105, psychologi\u0105 i pedagogik\u0105, dlatego jej aspekty b\u0119d\u0105 omawiane na gruncie rozwa\u017ca\u0144 o tych naukach humanistycznych.<\/p>\n
Socjologia to nauka o spo\u0142ecze\u0144stwie. Bada wszelkie relacje mi\u0119dzy lud\u017ami i ich spo\u0142eczne konsekwencje. Jednym z najciekawszych zagadnie\u0144 tej nauki jest socjologia grup. B\u0119dzie si\u0119 ona zajmowa\u0107 rozwa\u017caniami o konkretnej ilo\u015bci os\u00f3b, powi\u0105zanych ze sob\u0105 jak\u0105\u015b zale\u017cno\u015bci\u0105. W naszym przypadku jest to grupa siatkarek. Mo\u017cemy si\u0119 o niej wiele dowiedzie\u0107 w\u0142a\u015bnie dzi\u0119ki socjologii. Grupa sportowa jest grup\u0105 wt\u00f3rn\u0105 – nie powsta\u0142a ona bowiem naturalnie tylko zosta\u0142a utworzona wok\u00f3\u0142 pewnych zainteresowa\u0144. B\u0119dzie wi\u0119c skupia\u0142a ludzi, kt\u00f3rzy s\u0105 zainteresowani sportem, przez co – s\u0105 w pewnych aspektach do siebie podobni. W sporcie wyczynowym wyst\u0119puje rozdzielenie p\u0142ci. Niewiele jest sport\u00f3w, w kt\u00f3rych m\u0119\u017cczy\u017ani mog\u0105 rywalizowa\u0107 z kobietami. Znaczna wi\u0119kszo\u015b\u0107 to sporty roz\u0142\u0105czne, tzn. osobn\u0105 konkurencj\u0119 prowadz\u0105 kobiety, osobn\u0105 m\u0119\u017cczy\u017ani. Sprawia to, \u017ce grupa sportowa ma ju\u017c dwie wsp\u00f3lne cechy – p\u0142e\u0107 i zainteresowanie konkretn\u0105 dyscyplin\u0105. W dodatku, cz\u0119sto mo\u017cna m\u00f3wi\u0107 o unifikacji wieku grupy sportowej. W sporcie m\u0142odzie\u017cowym jest to okre\u015blone z g\u00f3ry: m\u0142odzicy i m\u0142odziczki, kadeci i kadetki oraz juniorzy i juniorki. Ka\u017cda z tych kategorii to okre\u015blony przedzia\u0142 wiekowy. W sporcie seniorskim jest r\u00f3\u017cnie, ale generalnie wiek te\u017c jest do\u015b\u0107 zbli\u017cony (rzadko w seniorskiej pi\u0142ce siatkowej wyst\u0119puj\u0105 zawodnicy poni\u017cej pi\u0119tnastego roku \u017cycia i rzadko wyst\u0119puj\u0105 ci, kt\u00f3rzy uko\u0144czyli ju\u017c trzydziesty rok \u017cycia). Tak wi\u0119c opr\u00f3cz p\u0142ci i zainteresowania sportem mo\u017cemy tak\u017ce m\u00f3wi\u0107 o cechach wsp\u00f3lnych ze wzgl\u0119du na wiek. Im grupa jest bardziej jednolita, tym wi\u0119cej cech wsp\u00f3lnych maj\u0105 cz\u0142onkowie tej grupy. Socjologia lubi podawa\u0107 przyk\u0142ady takich w\u0142a\u015bnie cech wewn\u0105trzgrupowych. W ten spos\u00f3b, znaj\u0105c teorie socjologiczne, mo\u017cemy zdiagnozowa\u0107 w ograniczonym stopniu grup\u0119 sportow\u0105. Je\u015bli przyjrzymy si\u0119 sekcji pi\u0142ki siatkowej b\u0119dziemy mogli stwierdzi\u0107, \u017ce jej cz\u0142onkowie cechuj\u0105 si\u0119: t\u0105 sam\u0105 p\u0142ci\u0105, zbli\u017conym wiekiem, zainteresowaniem pi\u0142ka siatkow\u0105 (o czym mowa by\u0142a ju\u017c powy\u017cej), a tak\u017ce: inteligencj\u0105 typu kinestetycznego, osobowo\u015bci\u0105 spo\u0142eczn\u0105, empati\u0105, otwarto\u015bci\u0105 itd. Oczywi\u015bcie b\u0119dzie te\u017c mo\u017cna m\u00f3wi\u0107 o przewadze leptosomatyk\u00f3w (a wi\u0119c os\u00f3b wysokich i szczup\u0142ych), o dobrej koordynacji ruchowej, o niez\u0142ej skoczno\u015bci itp. w\u015br\u00f3d cz\u0142onk\u00f3w sekcji pi\u0142ki siatkowej. Te drugie jednak cechy wynikaj\u0105 ze specyfiki wysi\u0142kowej siatk\u00f3wki, te pierwsze natomiast s\u0105 czynnikami spo\u0142ecznymi. Dzi\u0119ki socjologii mo\u017cemy wi\u0119c wyci\u0105gn\u0105\u0107 wi\u0119cej wniosk\u00f3w na temat zawodnik\u00f3w i zawodniczek. Zwyk\u0142a obserwacja zachowania sportowc\u00f3w na treningu nie b\u0119dzie tak efektywna we wnioskowaniu bez znajomo\u015bci socjologii.<\/p>\n
Kolejn\u0105 interesuj\u0105c\u0105 kwesti\u0105 w socjologii grup jest badanie relacji w grupie. Relacje interpersonalne (a wi\u0119c mi\u0119dzyludzkie) mog\u0105 mie\u0107 charakter pozytywny (sympatia), neutralny (ambiwalencja) i negatywny (antypatia). Pod ka\u017cdym z tych stosunk\u00f3w kryj\u0105 si\u0119 odpowiednie emocje i postawy. Kwesti\u0105 oczywist\u0105 jest, \u017ce najlepszym rodzajem relacji w treningu pi\u0142ki siatkowej kobiet s\u0105 relacje oparte na sympatii, a wi\u0119c relacje pozytywne. Dobra atmosfera w dru\u017cynie jest niezwykle wa\u017cna nie tylko na boisku, ale i poza nim. Siatkarki b\u0119d\u0105 ch\u0119tniej chodzi\u0107 na treningi, je\u015bli b\u0119d\u0105 mog\u0142y si\u0119 tam spotka\u0107 ze swoimi kole\u017cankami i przyjaci\u00f3\u0142kami. To samo odnosi si\u0119 do siatkarzy. Je\u015bli kt\u00f3ry\u015b z zawodnik\u00f3w nie jest lubiany w grupie, bardzo cz\u0119sto przek\u0142ada si\u0119 to na jako\u015b\u0107 jego trenowania. Autorowi znane s\u0105 przypadki prawdziwych talent\u00f3w sportowych, kt\u00f3re zosta\u0142y st\u0142amszone przez negatywne nastawienia innych cz\u0142onk\u00f3w grupy sportowej. Dobry trener musi przeciwdzia\u0142a\u0107 negatywnym relacjom w dru\u017cynie pi\u0142ki siatkowej i d\u0105\u017cy\u0107 do integracji sportowc\u00f3w tej dru\u017cyny.<\/p>\n
Socjologia przychodzi te\u017c z pomoc\u0105 w kwestii przeciwdzia\u0142ania stresowi sportowemu w pi\u0142ce siatkowej. Jednym z najprostszych, ale jednocze\u015bnie najskuteczniejszych sposob\u00f3w walki ze stresem jest wsparcie spo\u0142eczne. Zawodnicy b\u0119d\u0105 odczuwa\u0107 znacznie ni\u017csze nat\u0119\u017cenie stresu, je\u015bli jego skutki b\u0119d\u0105 przek\u0142adane na forum grupy. Im lepsza atmosfera w dru\u017cynie, tym wi\u0119ksze szanse na pokonanie stresu wsp\u00f3lnymi si\u0142ami. Zawodnicy z wysok\u0105 samoocen\u0105 z regu\u0142y prezentuj\u0105 przed meczami bojowe nastawienie, co ma pozytywny skutek na psychik\u0119 zawodnik\u00f3w z samoocen\u0105 ni\u017csz\u0105. Z kolei zawodnicy, kt\u00f3rzy odczuwaj\u0105 wysoki stres przed meczem, b\u0119d\u0105c w grupie, zapominaj\u0105 niejako o tych negatywnych emocjach i stres si\u0119 obni\u017ca. Wniosek z tego wynikaj\u0105cy da si\u0119 prze\u0142o\u017cy\u0107 na skuteczne dzia\u0142ania praktyczne! Przy meczach wyjazdowych, dru\u017cyna powinna podr\u00f3\u017cowa\u0107 razem, najlepiej jednym \u015brodkiem transportu. W czasie dojazd\u00f3w, atmosfera jest z regu\u0142y „lekka” i swobodna, co wp\u0142ywa pozytywnie na zawodnik\u00f3w odczuwaj\u0105cych stres. W przypadku mecz\u00f3w granych „u siebie” warto zastosowa\u0107 taktyk\u0119 socjologiczn\u0105 zgromadzenia zawodnik\u00f3w przed meczem, du\u017co wcze\u015bniej, ni\u017c wymaga tego protok\u00f3\u0142 rozgrywek. Mo\u017cna \u015bmia\u0142o og\u0142osi\u0107 zbi\u00f3rk\u0119 przedmeczow\u0105 na godzin\u0119 przed spotkaniem, dzi\u0119ki czemu zawodnicy b\u0119d\u0105 mogli przebywa\u0107 jaki\u015b czas ze sob\u0105 i stres b\u0119dzie si\u0119 „rozk\u0142ada\u0142” na grup\u0119, a nie na pojedyncze jednostki (w zwi\u0105zku z czym ulegnie obni\u017ceniu).<\/p>\n
Kolejn\u0105 nauk\u0105, kt\u00f3rej zastosowanie w treningu pi\u0142ki siatkowej jest wskazane, wydaje si\u0119 by\u0107 psychologia. Czy s\u0142usznie? Psychologia w znaczeniu dos\u0142ownym jest nauk\u0105 o duszy. Jednak mo\u017cna j\u0105 rozumie\u0107 (w znaczeniu pragmatycznym) za nauk\u0119 o psychice cz\u0142owieka i jej sk\u0142adnikach. Na psychik\u0119 sk\u0142ada si\u0119 wiele czynnik\u00f3w i proces\u00f3w. Niekt\u00f3re z nich s\u0105 bardzo ciekawe w kontek\u015bcie teorii pi\u0142ki siatkowej. Przede wszystkim psychologowie zajmuj\u0105 si\u0119 badaniami ludzkich zachowa\u0144 i staraj\u0105 si\u0119 je wyja\u015bni\u0107. Nie jest to \u0142atwe, poniewa\u017c funkcjonowanie naszego m\u00f3zgu jest tak skomplikowane, \u017ce prawdopodobnie nigdy nie b\u0119dzie nam dane w stu procentach go zrozumie\u0107.<\/p>\n
Szkoleniowcy pi\u0142ki siatkowej powinni by\u0107 zainteresowani przede wszystkim zagadnieniami z zakresu psychologii p\u0142ci, psychologii stresu i psychologii motywacji. Pierwsza z tych dziedzin, opieraj\u0105c si\u0119 na koncepcji p\u0142ci m\u00f3zgu, b\u0119dzie m\u00f3wi\u0142a o r\u00f3\u017cnicach mi\u0119dzy p\u0142ciami i o tym, w jaki spos\u00f3b kobiety pojmuj\u0105 niekt\u00f3re sprawy w inny spos\u00f3b ni\u017c m\u0119\u017cczy\u017ani. Druga z nich zajmuje si\u0119 stresem, rozumianym jako reakcja organizmu na nieprzyjemny bodziec. W sporcie jest to wiedza niezwykle wa\u017cna, poniewa\u017c rywalizacja sportowa uaktywnia u wielu zawodnik\u00f3w stres, a pojawia si\u0119 nawet dystres. Wreszcie psychologia motywacji, kt\u00f3ra b\u0119dzie zajmowa\u0142a si\u0119 celami, sposobami, formami i metodami motywowania. Jest to szczeg\u00f3lnie interesuj\u0105ce w aspekcie mobilizowania zawodnik\u00f3w do wyt\u0119\u017conej pracy na treningu sportowym.<\/p>\n
Znajomo\u015b\u0107 zasad psychologii jest wi\u0119c wskazana w trenowaniu pi\u0142ki siatkowej. Prawdopodobnie najcz\u0119\u015bciej spotykanym pytaniem zawodnik\u00f3w do trenera jest: „jak opanowa\u0107 stres startowy?”. Wiele siatkarzy i siatkarek mocno prze\u017cywa wszelkiego rodzaju mecze i ich emocje hamuj\u0105 dobr\u0105 i skuteczna gr\u0119. Im stres jest wi\u0119kszy, tym wi\u0119cej b\u0142\u0119d\u00f3w technicznych i taktycznych, a jak ju\u017c zacznie si\u0119 w meczu b\u0142\u0119dy pope\u0142nia\u0107, to p\u00f3\u017aniej trudno jest wej\u015b\u0107 we w\u0142a\u015bciwy rytm gry. Jest wiele takich siatkarzy czy siatkarek, kt\u00f3re trzeba zmieni\u0107 po kilku nieudanych akcjach, poniewa\u017c s\u0105 oni ju\u017c tak zdemotywowani, \u017ce nie przejawiaj\u0105 \u017cadnej ch\u0119ci do dalszej gry. Trener powinien pomaga\u0107 dru\u017cynie w opanowywaniu stresu. Pierwsz\u0105 i najwa\u017cniejsz\u0105 zasad\u0105 jest to, \u017ce szkoleniowiec nie mo\u017ce sam po sobie pokazywa\u0107 stresu. Je\u015bli zawodnicy zauwa\u017c\u0105 nerwowe poczynania trenera, jego stres przeniesie si\u0119 i na dru\u017cyn\u0119. Jest to szczeg\u00f3lnie adekwatne do pi\u0142ki siatkowej kobiet, poniewa\u017c kobiety s\u0105 \u015bwietnymi obserwatorami tzw. „mowy cia\u0142a” czyli j\u0119zyka niewerbalnego. Je\u015bli u trenera pojawi\u0105 si\u0119 nerwowe gesty czy napi\u0119ta mimika, to zesp\u00f3\u0142 mo\u017ce czu\u0107 si\u0119 mniej pewnie. Wa\u017cne jest zatem, aby trener podchodzi\u0142 do meczu z pewnym dystansem i by\u0142 przygotowany na du\u017c\u0105 odpowiedzialno\u015b\u0107 podczas spotkania. B\u0119dzie on musia\u0142 czasami wyr\u0119czy\u0107 w podj\u0119ciu decyzji, czasami uspokoi\u0107 zawodniczki, a czasami zmobilizowa\u0107 je do wi\u0119kszego wysi\u0142ku i koncentracji poprzez impuls werbalny. Od osobowo\u015bci trenera zale\u017cy ju\u017c to, jak prze\u017cywa on mecze. Istotne jest jednak, aby zawsze wierzy\u0142 w swoj\u0105 dru\u017cyn\u0119 i nie ba\u0142 si\u0119 konfrontacji z innymi zespo\u0142ami.<\/p>\n
Kolejn\u0105 spraw\u0105 w prze\u0142amywaniu stresu startowego jest wdro\u017cenie sportowc\u00f3w do poczucia integralno\u015bci z zespo\u0142em. Nale\u017cy u\u015bwiadomi\u0107, \u017ce b\u0142\u0119dy indywidualne przek\u0142adaj\u0105 si\u0119 na strat\u0119 punkt\u00f3w przez ca\u0142y zesp\u00f3\u0142. U\u015bwiadomienie takie nie mo\u017ce jednak przybra\u0107 postaci presji, bo to mo\u017ce zwi\u0119kszy\u0107 stres. Nale\u017cy zarysowa\u0107 problem wsp\u00f3\u0142odpowiedzialno\u015bci i jedno\u015bci celu. Im lepsza atmosfera w dru\u017cynie, tym jest to \u0142atwiejsze (o czym by\u0142a mowa w cz\u0119\u015bci po\u015bwi\u0119conej socjologii). Ka\u017cdy siatkarz i siatkarka musz\u0105 bardzo chcie\u0107 sukcesu swojego i swoich koleg\u00f3w czy kole\u017canek. Nawet je\u015bli gra jednego ze sportowc\u00f3w nie uk\u0142ada si\u0119 po jego my\u015bli, musi on pami\u0119ta\u0107, \u017ce gra ca\u0142y zesp\u00f3\u0142 i on jest jego integraln\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105. Bez wzgl\u0119du na samopoczucie powinien wi\u0119c wspiera\u0107 swoich partner\u00f3w w jaki\u015b spos\u00f3b – je\u015bli nie sam\u0105 gr\u0105, to chocia\u017c zachowaniami poza akcj\u0105 (czyli czasem mi\u0119dzy gwizdkiem ko\u0144cz\u0105cym akcj\u0119 i gwizdkiem rozpoczynaj\u0105cym kolejn\u0105).<\/p>\n
Inn\u0105, skuteczn\u0105 technik\u0105 psychologiczn\u0105 na „roz\u0142adowanie” stresu jest tak zwana modyfikacja nastawienia. Zawodnicy zawsze odczuwaj\u0105 wy\u017cszy stres przed meczem z zespo\u0142em bardzo silnym ni\u017c w przypadku, kiedy czeka ich mecz z \u0142atwym przeciwnikiem. Gdyby uda\u0142o si\u0119 kontrolowa\u0107 psychik\u0119 zawodnika, to do ka\u017cdego meczu podchodzi\u0142 by podobnie – z niskim stresem. Nie da si\u0119 oczywi\u015bcie tak kontrolowa\u0107 swoich zawodnik\u00f3w, ale mo\u017cna im bardzo pom\u00f3c. Modyfikacja nastawienia polega na tym, aby stresuj\u0105cy obraz, kt\u00f3ry w danym momencie ujawnia si\u0119 w psychice sportowca „przerysowa\u0107” i przekszta\u0142ci\u0107 na obraz zwyk\u0142y. Mo\u017cna zastosowa\u0107 ten psychologiczny mechanizm, pos\u0142uguj\u0105c si\u0119 humorem lub nawet ironi\u0105. Je\u015bli zawodnik boji si\u0119 meczu z konkretn\u0105 dru\u017cyn\u0105, powinien spr\u00f3bowa\u0107 „zobaczy\u0107” t\u0105 dru\u017cyn\u0119 oczami swojej wyobra\u017ani w inny spos\u00f3b ni\u017c dotychczas. Obraz wysokich, silnych, skocznych i agresywnych zawodnik\u00f3w zespo\u0142u przeciwnego mo\u017cna zmieni\u0107 w swojej psychice na dowolny przyk\u0142ad, ale ju\u017c oczywi\u015bcie mniej gro\u017any. Zawodnik z nisk\u0105 samoocen\u0105 mo\u017ce wi\u0119c sobie spr\u00f3bowa\u0107 wyobrazi\u0107 przeciwnik\u00f3w w przyciasnych strojach czy te\u017c w butach korkowych… Taka b\u0142aha technika (mimo i\u017c wydaje si\u0119 banalna i \u015bmieszna) skutecznie obni\u017ca stres przedstartowy, co wynika z licznych bada\u0144 psychologicznych.<\/p>\n
Kolejn\u0105 nauk\u0105, istotn\u0105 w teorii pi\u0142ki siatkowej jest pedagogika. Ma ona wiele wsp\u00f3lnego z socjologi\u0105 i psychologi\u0105, ale niekt\u00f3re jej twierdzenia s\u0105 nowatorskie i bardzo pomocne w pracy szkoleniowej. Jakkolwiek nie traktowa\u0107 by pracy szkoleniowej z dru\u017cyn\u0105 sportow\u0105, jest ona tak\u017ce prac\u0105 wychowawcz\u0105, szczeg\u00f3lnie na m\u0142odzie\u017cowych szczeblach rozgrywek. Trener staje si\u0119 w \u017cyciu zawodnik\u00f3w jedn\u0105 z postaci znacz\u0105cych obok rodzic\u00f3w, cz\u0142onk\u00f3w rodziny, s\u0105siad\u00f3w, nauczycieli i znajomych. Jego postawa b\u0119dzie rzutowa\u0142a na kszta\u0142towanie si\u0119 osobowo\u015bci m\u0142odego sportowca. Jest to rola bardzo odpowiedzialna i powinna by\u0107 traktowana z nale\u017cn\u0105 rozwag\u0105.<\/p>\n
Sama praca szkoleniowa to nauczanie i doskonalenie umiej\u0119tno\u015bci sportowych z jednej strony, a z drugiej strony – modelowanie podopiecznych przez sw\u00f3j przyk\u0142ad i swoje dzia\u0142ania. Praca trenera jest wi\u0119c mi\u0119dzy innymi prac\u0105 pedagogiczn\u0105. D\u0142u\u017csza wsp\u00f3\u0142praca trenera z zawodnikami prowadzi czasami do tego, \u017ce zawodnicy przejmuj\u0105 niekt\u00f3re gesty i utarte sformu\u0142owania od trenera. W pewnym momencie dochodzi do unifikacji semiotycznej i wszyscy cz\u0142onkowie danej grupy pos\u0142uguj\u0105 si\u0119 podobnym j\u0119zykiem (werbalnym i niewerbalnym). Trener musi wi\u0119c uwa\u017ca\u0107 na to, co m\u00f3wi i na to, co robi. Nie mo\u017ce swoj\u0105 postaw\u0105 projektowa\u0107 negatywnych zachowa\u0144 na zawodnik\u00f3w czy zawodniczki.<\/p>\n
Wszelkiego rodzaju problemy, jakie pojawiaj\u0105 si\u0119 w sekcji pi\u0142ki siatkowej mog\u0105 by\u0107 dwojakiego rodzaju. Jedne b\u0119d\u0105 dotyczy\u0107 problem\u00f3w sportowych (np. kontuzja, stres przed meczem, trudno\u015bci w opanowaniu jednego z element\u00f3w itp.), a drugie – problem\u00f3w pozasportowych (z\u0142y humor, k\u0142opoty rodzinne, brak ch\u0119ci do wsp\u00f3\u0142pracy, niska frekwencja itp.). Aby m\u00f3c rozwi\u0105za\u0107 problemy swoich podopiecznych, albo chocia\u017c pom\u00f3c im w rozwi\u0105zaniu ich, nale\u017cy by\u0107 nie tylko fachowcem w zagadnieniach sportu, ale trzeba mie\u0107 wiedz\u0119 pedagogiczn\u0105. Jedn\u0105 z podstawowych zasad pedagogiki, kt\u00f3ra przek\u0142ada si\u0119 na prac\u0119 szkoleniow\u0105, jest zasada szacunku. Trener musi traktowa\u0107 swoich podopiecznych podmiotowo i zawsze prezentowa\u0107 wzgl\u0119dem nich postaw\u0119 personalistyczn\u0105 (szacunek dla osoby ludzkiej). Zawodniczka czy zawodnik nie mog\u0105 by\u0107 traktowani jak robot do zdobywania punkt\u00f3w, nie mo\u017cna zwraca\u0107 si\u0119 do niech po nazwisku lub poprzez numer startowy, nie mo\u017cna ich obra\u017ca\u0107 itp. Zawsze nale\u017cy traktowa\u0107 dru\u017cyn\u0119 z szacunkiem. Nie znaczy to, \u017ce zawodnikom wszystko wolno i \u017ce nie mo\u017cna na nich krzycze\u0107 i kara\u0107 ich. Mo\u017cna stosowa\u0107 wszelkiego rodzaju metody, ale mimo wszystko trzeba trzyma\u0107 si\u0119 zasady szacunku. Trener, kt\u00f3ry nie potrafi pogodzi\u0107 tych dw\u00f3ch kwestii jest skazany na brak autorytetu, a co za tym idzie – nie b\u0119dzie on odnosi\u0142 sukces\u00f3w ze swoim zespo\u0142em. Kolejna istotn\u0105 zasad\u0105 jest wzajemno\u015b\u0107 – polega ta zasada na obustronnych i r\u00f3wnowa\u017cnych relacjach. Je\u015bli trener szanuje swoich podopiecznych, mo\u017ce wymaga\u0107 szacunku do siebie (cho\u0107 jest to zazwyczaj naturalny proces). Je\u015bli trener ci\u0119\u017cko pracuje, by doprowadza\u0107 swoj\u0105 dru\u017cyn\u0119 do kolejnych sukces\u00f3w, mo\u017ce wymaga\u0107, aby jego zawodnicy pracowali r\u00f3wnie ci\u0119\u017cko. Zawodnicy, a szczeg\u00f3lnie zawodniczki musz\u0105 mie\u0107 \u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce od nich w znacznym stopniu zale\u017cy postawa trenera. Powinni zdawa\u0107 sobie spraw\u0119, \u017ce je\u015bli nie b\u0119d\u0105 post\u0119powa\u0142y „fair” to spotka si\u0119 to z konsekwencjami ze strony szkoleniowca. Zasada ta jest niezb\u0119dna w szkoleniu zespo\u0142u pi\u0142ki siatkowej i dzi\u0119ki niej mo\u017cna osi\u0105gn\u0105\u0107 przejrzyste relacje w dru\u017cynie, co zbli\u017ca j\u0105 do sukces\u00f3w sportowych.<\/p>\n
Rola pedagogiki w prze\u0142amywaniu stresu tak\u017ce jest znacz\u0105ca. Odpowiednie podej\u015bcie podmiotowe, oparte na zasadzie szacunku i zasadzie wzajemno\u015bci, gwarantuje trenerowi stan, w kt\u00f3rym jego podopieczni b\u0119d\u0105 mogli zaufa\u0107 swojemu szkoleniowcowi. Ma to niezwykle istotne znaczenie przy walce ze stresem startowym. Wsparcie lubianego i szanowanego trenera podczas meczu znaczy dla zawodnika du\u017co wi\u0119cej ni\u017c wsparcie trenera nie lubianego i nie darzonego autorytetem. Jedn\u0105 z technik, kt\u00f3re mo\u017ce stosowa\u0107 w swojej pracy dobry trener – pedagog jest ograniczanie sytuacji niepewnych, kt\u00f3re wywo\u0142uj\u0105 stres u zawodnik\u00f3w z nisk\u0105 samoocen\u0105. Do podstawowych przyczyn stresu nale\u017cy stan, w kt\u00f3rym jednostka ma \u015bwiadomo\u015b\u0107 braku kontroli nad czynnikiem stresuj\u0105cym. M\u00f3wi\u0105c pro\u015bciej – im mniej dana osoba b\u0119dzie wiedzie\u0107 o sytuacji potencjalnie stresuj\u0105cej, tym jej stres b\u0119dzie wy\u017cszy. W zwi\u0105zku z tym, trener powinien dostarcza\u0107 zawodnikom czy zawodniczkom o najwy\u017cszym nat\u0119\u017ceniu stresu jak najwi\u0119kszej ilo\u015bci informacji, dotycz\u0105cych czynnika stresuj\u0105cego. Je\u015bli tym czynnikiem jest mecz (a tak najcz\u0119\u015bciej si\u0119 zdarza) to trener mo\u017ce obni\u017cy\u0107 stres podopiecznego m\u00f3wi\u0105c mu dok\u0142adnie: o kt\u00f3rej gramy, z kim gramy, jakie koszulki zak\u0142adamy jutro, jak gra przeciwnik, na co nale\u017cy zwraca\u0107 uwag\u0119, w jakim mniej wi\u0119cej sk\u0142adzie przyjedzie przeciwnik, jakie b\u0119d\u0105 zadania zawodnika na meczu, gdzie rozpocznie mecz, na jakiej pozycji b\u0119dzie gra\u0142 itd. Tego typu rozmowa, nawet je\u015bli momentami wydaje si\u0119 banalna, buduje w zawodniku o wysokim stresie obraz przysz\u0142ej sytuacji, dzi\u0119ki czemu zawodnik ten b\u0119dzie odczuwa\u0142 wy\u017csz\u0105 kontrol\u0119 nad przysz\u0142ymi wydarzeniami i b\u0119dzie si\u0119 m\u00f3g\u0142 do nich lepiej przygotowa\u0107. Znacznie \u0142atwiej obni\u017cy\u0107 jest stres sportowca, kiedy wie on, w jakich warunkach b\u0119dzie mu musia\u0142 stawi\u0107 czo\u0142o. Sytuacje nieznane zwi\u0119kszaj\u0105 stres wi\u0119c trener powinien ich unika\u0107 w stosunku do zawodnik\u00f3w o niskiej samoocenie.<\/p>\n
Tak wi\u0119c, w podsumowaniu, nauki humanistyczne zajmuj\u0105 wa\u017cne miejsce w teorii pi\u0142ki siatkowej i maj\u0105 spory wk\u0142ad do refleksji nad prze\u0142amywaniem stresu przedstartowego i stratowego siatkarzy i siatkarek. Autor pragnie podkre\u015bli\u0107, \u017ce wsp\u00f3\u0142czesny profesjonalizm w pracy szkoleniowej wymaga refleksji z zakresu socjologii, psychologii i pedagogiki. Warto wi\u0119c si\u0119ga\u0107 po publikacje pisane przez socjolog\u00f3w, psycholog\u00f3w i pedagog\u00f3w, poniewa\u017c znaczn\u0105 ich cz\u0119\u015b\u0107 mo\u017cna praktycznie „prze\u0142o\u017cy\u0107” na teori\u0119 pracy z dru\u017cyn\u0105 pi\u0142ki siatkowej.<\/p>\n
\u017ar\u00f3d\u0142o: psychologia.net.pl<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Pi\u0142ka siatkowa to sport specyficzny z wielu wzgl\u0119d\u00f3w. P\u0142aszczyzny refleksji nad t\u0105 dyscyplin\u0105 mog\u0105 by\u0107 bardzo r\u00f3\u017cne. Mitem jest pojmowanie siatk\u00f3wki tylko w kategorii teorii sportowej. Owszem, podstawowa wiedza na temat treningu, wywodzi si\u0119 z zakresu kultury fizycznej i sportu. Mo\u017cemy wi\u0119c m\u00f3wi\u0107 o prymacie nauk biologicznych w sporcie (medycyna, anatomia, fizjologia, biochemia, kinetyka) oraz […]<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"ngg_post_thumbnail":0},"categories":[3],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/skfks.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/10982"}],"collection":[{"href":"https:\/\/skfks.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/skfks.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/skfks.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/skfks.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=10982"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/skfks.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/10982\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":10984,"href":"https:\/\/skfks.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/10982\/revisions\/10984"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/skfks.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=10982"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/skfks.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=10982"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/skfks.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=10982"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}